Synchronizacja błysku X-Sync, HSS, Elinchrom Hi-sync – o co w tym wszystkim chodzi?

W fotografii stosuje się kilka rodzajów migawek jednak najbardziej popularną, stosowaną we wszystkich obecnie produkowanych lustrzankach małoobrazkowych jest migawka szczelinowa o przebiegu pionowym.

 

http://wiki.pocketwizard.com/images/a/ac/X-SyncShutter.gif

1/200s wiki.pocketwizard.com

http://wiki.pocketwizard.com/images/8/8b/MediumShuttersAboveX-Sync.gif

1/1000s wiki.pocketwizard.com

http://wiki.pocketwizard.com/images/4/48/FastestShuttersAboveX-Sync.gif

1/2000s wiki.pocketwizard.com

Aby poprawnie naświetlić klatkę filmu światłem słonecznym lub innym światłem ciągłym (np. żarowym lub LED) potrzebne jest prawidłowe dobranie zależności pomiędzy przesłoną obiektywu a czasem migawki.

W przypadku pracy z światłem błyskowym sprawą nieco się komplikuje.

Błysk musi być wyzwolony w odpowiednim momencie a czas migawki nie może być krótszy od czasu synchronizacji z lampą błyskową który zazwyczaj wynosi ok. 1/250s.

Tak więc użyteczny zakres czasów jakimi dysponujemy przy pracy z lampą błyskową dość znacznie się „kurczy” do zakresu np. 30s – 1/250s. Możemy oczywiście wymusić ręcznie ustawienie czasu migawki np 1/3000 jednak uzyskamy naświetlenie błyskiem jedynie fragmentu zdjęcia. Dzieje się tak ponieważ wyzwolenie błysku następuje dopiero po opadnięciu pierwszej kurtyny/lamelki.

x-sync

Powyższy obrazek przedstawiający sekwencję pracy migawki i wyzwolenia błysku ma uproszczony charakter. Niebieskie pole ilustruje błysk lampy który w rzeczywistości nie jest  „prostokątny”. Światło narasta, przez pewien czas trwa maksimum następnie opada wykładniczo dokładnie jak poniżej.

Blysk_wykres4

Jak to więc możliwe, że po włączeniu trybu HSS synchronizacja z błyskiem jest możliwa w pełnym dostępnym zakresie czasów np. 30s – 1/8000s?

HSS to nic innego jak seria bardzo krótkich błysków połączonych w jeden długi „błysk”

HSS2

Seria błysków jest wyzwalana w trakcie zwolnienia pierwszej kurtyny i trwa aż do momentu przejścia szczeliny naświetlającej przez całą powierzchnię materiału światłoczułego (matrycy).

HSS

To proste i genialne rozwiązanie ma jednak jedną zasadniczą wadę – bardzo słabą moc błysku. Lampy reporterskie (Canon, Nikon itd.) nawet na pełnej mocy są (powiem w prost) słabe. Po włączeniu HSS jest jeszcze gorzej. Ta „specyfika” HSS uniemożliwia wykorzystanie przy większych planach zdjęciowych czy z akcesoriami takimi jak duży softbox.

Rozwiązaniem problemu małej mocy jest zastosowanie profesjonalnej lampy studyjnej z zaawansowanym wyzwalaczem Elinchrom EL-Skyport Plus HS. Z odsieczą przybywa nowa funkcja ODS. Funkcja ta umożliwia przeprogramowanie w korpusie aparatu momentu wyzwolenia błysku. Nam zależy na tym aby przy pracy z lampą Elinchrom  moment wyzwolenia następował w odpowiednim, doświadczalnie dobranym czasie a nie dopiero po opadnięciu pierwszej kurtyny.

Dzięki temu podczas przejścia szczeliny naświetlającej przez powierzchnię matrycy wykorzystamy w miarę równy wierzchołek charakterystyki błysku.

Blysk_wykres4_hs

Wyobraźmy sobie teraz, że zmieniamy nieco skalę na osiach. Spłaszczamy oś X (Błysk) a rozciągamy oś Y (czas trwania błysku):

Blysk_wykres4

Od razu zmieniamy zdanie odnośnie nierównomierności wykresu, teraz linia wierzchołka wydaje prawie równa 😉 nanoszę teraz „spłaszczony” wykres na sekwencję pracy migawki szczelinowej która jest ustawiona na np. 1/3000s:

over x-sync4

jak już wspomniałem na początku w takiej sytuacji naświetlony zostanie jedynie fragment zdjęcia, dokładnie pasek.

Co więc należy zrobić aby poprawnie naświetlić całą klatkę?

Trzeba użyć wyzwalacza Elinchrom aby odpowiednio przyśpieszyć moment wyzwolenia błysku tak aby przejście szczeliny migawki następowało „na wierzchołku” charakterystyki błysku. Takie przeprogramowanie (de facto korpusu aparatu) umożliwia funkcja ODS.

ODS - poprawne ustawienie

Skoro to takie proste dlaczego więc producenci aparatów nie udostępniają takiej funkcji od dawna?

Problem polega na tym, że producenci lamp błyskowych stosują różne rozwiązania techniczne w swoich produktach, różne kształty i wielkości palników błyskowych w związku z tym parametry błysku nie są „uniwersalne”. Optymalny czas wyzwolenia błysku należy dobrać doświadczalnie, najlepiej na jednolitej białej powierzchni tak aby uzyskać maksimum mocy z daną lampą.

Trzeba pamiętać o tym, że materiał naświetlamy jedynie częścią energii (wycinek wykresu) tak więc tracimy sporą część mocy nominalnej lampy. Włączona i poprawnie dobrana funkcja ODS pozwala nam „odzyskać” jedną działkę przysłony w trybie Hi-Sync.

A które lampy błyskowe nadają się najlepiej do pracy w Hi-Sync?

  • te które mają długi czas trwania błysku (wszystkie głowice generatorowe typu S, lampy D-Lite 2, 4, ELC PRO, Style RX)
  • natomiast trudniejsze w synchronizacji mogą okazać się lampy z szybkimi palnikam  (głowice generatorowe Quadra A, lampy BX-Ri, BRX na niskich mocach)

Wybór aparatu też nie jest bez znaczenia, producenci stosują różne migawki dla korpusów z różnych „półek”. I tak na przykład migawka w Canon 5D mk2 jest wolniejsza od migawki w Canon 1D mkIV. Nie chodzi oczywiście o najkrótszy czas naświetlania ale o szybkość przemieszczania się lamelek (kurtyn).

Im szybciej lamelki się przemieszczają tym łatwiej będzie nam zsynchronizować aparat z lampą a zjawisko gradientu będzie mniej widoczne.

Aby dochować rzetelności wypada wspomnieć, że pionierem w technologii Hi-Sync był PocketWizard który to też posiada ogromną bazę gotowych „setup’ów” do różnych lustrzanek.

Elinchrom za to doskonale (i niedrogo) wdrożył technologię Hi-Sync do swojego ekosystemu, trzeba też wyrazić uznanie ponieważ nowy wyzwalacz jest kompatybilny wstecz nawet z nieoferowanymi już urządzeniami takimi jak Style 300RX, 600RX czy 1200RX.

2 thoughts on “Synchronizacja błysku X-Sync, HSS, Elinchrom Hi-sync – o co w tym wszystkim chodzi?

  1. Andrzej

    Witajcie posiadam lampy Elinchrom 500tki BX-Ri oraz BRX wraz z wyzwalaczem Skyport Speed .Przy korzystaniu z trybu High Speed korzystam z lampy reporterskiej Nikon 910 która jest zamontowana na stopce aparatu ,pozostałe lampy sa wyzwalane poprzez fotocele z pominięciem skyport speed.
    Gdy podpinam odbiornik uniwersalny Elinchrom to tryb HSS nie działa z lampą reporterską odłączoną od sanek aparatu.
    moje pytanie brzmi czy warto kupic nowy odbiornik Elinchrom EL-Skyport Plus HS oraz czy jego zastosowanie bedzie mi dawało jakies korzysci , oraz czy bede mógł ściągnąć z sanek lampe nikona tak aby działał tryb HSS

    moje drugie pytanie czy warto zakupić dbiornik Elinchrom EL-Skyport Plus HS do lamp 500BRX lub BRXi czy wpłynie to jakos na czas błysku czy jestem wstanie osiągnąc lepsze „mrożenie” błyskiem czy cały ten zgiełk to tylko chwyt marketingowy

    PS czy moglibyscie zrobić testy z lampami Elinchrom ELC 1000/1000 w trubie HSS

    Pozdrawiam
    Andrzej
    https://500px.com/andrzejjarek

    Reply
  2. dominik Post author

    Panie Andrzeju, jak dobrze rozumiem używa Pan lampy systemowej (reporterskiej) do uzyskania krótszego czasu synchronizacji z lampami studyjnymi „oszukując” w ten sposób elektronikę aparatu?

    Sposób jest jak najbardziej dobry jednak za pomocą tej metody nie da się „wycisnąć” wszystkich możliwości z lamp studyjnych ponieważ proszę pamiętać, że korpus aparatu dostosowuje się wtedy do dedykowanej lampy błyskowej a lampy studyjne są wyzwalane kolokwialnie mówiąc „przy okazji”.

    Nadajnik Skyport Plus HS umożliwia pełna kontrolę nad momentem wyzwolenia błysku w stosunku do przebiegu migawki, to daje naprawdę ogromne możliwości. Wracając do zapytania o lampę reporterską to niestety nie będzie Pan mógł jej używać radiowo w trybie HSS z odbiornikiem uniwersalnym Skyport.

    HS i HSS są to dwa różne systemy wyzwalania, nie są ze sobą kompatybilne co wynika nie ze złej woli producentów tylko po prostu technicznie na dzień dzisiejszy jest to niemożliwe.

    HS – lampy i generatory studyjne/przenośne większej mocy
    HSS – małe lampki reporterskie

    Może Pan podłączyć odbiornik uniwersalny Elinchrom do dowolnej lampy/generatora Elinchrom lub urządzenie innego producenta (Bowens, Fomei, Hensel, Bron etc.) i przy użyciu nadajnika Skyport Plus HS uzyskać krótszy czas synchronizacji niż czas X aparatu.

    Lampy BxRi/ BRX są ciężkie do synchronizowania z krótkimi czasami ze względu na zastosowanie palnika A (Action).
    A jakie rezultaty można uzyskać? To może Pan sprawdzić w jednym z moich najnowszych wpisów.

    Reply

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

twenty − ten =